– RAVI PRAKASH

BRICS Summit 2026 : భారత్ వేదికగా బ్రిక్స్ (BRICS) శిఖరాగ్ర సమావేశం జరుగుతోంది. అసలు దీని అర్థం ఏమిటి? బ్రిక్స్.. ఈ పదం మనం చాలా ఏళ్లుగా వింటూనే ఉన్నాం. బ్రెజిల్, రష్యా, ఇండియా, చైనా, దక్షిణాఫ్రికా. కానీ ఇప్పుడు మనకు తెలిసిన బ్రిక్స్.. కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం ఉన్న బ్రిక్స్ కాదు. ఇప్పుడు బ్రిక్స్‌లో 11 సభ్య దేశాలు ఉన్నాయి. సౌదీ అరేబియా, ఈజిప్ట్, ఇథియోపియా, ఇరాన్, యూఏఈ, ఇండోనేషియా. ఈ 11 దేశాలు కలిపి ప్రపంచ జనాభాలో దాదాపు సగం, కొనుగోలు శక్తి సమానత్వం ప్రకారం ప్రపంచ జీడీపీలో దాదాపు 40 శాతం, ప్రపంచ వాణిబ్దంలో సుమారు 26 శాతానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నాయి. ‘ఫైనాన్షియల్ టైమ్స్’ కూడా బ్రిక్స్ ఇప్పుడు ఎంత పెద్ద ఆర్థిక శక్తిగా (Economic Force) మారిందనే విషయాన్ని హైలైట్ చేసింది. మరి ఇప్పుడు.. బ్రిక్స్ భారత్‌కు వచ్చింది. సెప్టెంబర్ 12, 13 తేదీల్లో 18వ బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశాన్ని ఢిల్లీ నిర్వహిస్తోంది. జి జిన్‌పింగ్ వస్తున్నారు. వ్లాదిమిర్ పుతిన్ వస్తున్నారు. ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసౌద్ పెజెష్కియన్ వస్తున్నారు. విస్తరించిన బ్రిక్స్లోని మిగిలిన దేశాల నుంచి కూడా అగ్రనేతలు, సీనియర్ ప్రతినిధులు ఢిల్లీకి వస్తున్నారు. కాబట్టి ఈ దృశ్యాలను ఒక్కసారి జాగ్రత్తగా చూడండి. పుతిన్, జి, పెజెష్కియన్, మోదీ. ఇది కేవలం మరో అంతర్జాతీయ సదస్సు కాదు. మారుతున్న ప్రపంచ వ్యవస్థలో చాలా పెద్ద ప్రయోగానికి భారత్ ఇప్పుడు వేదికగా మారింది. కానీ అసలు బ్రిక్స్ ఏం కావాలనుకుంటోంది? ఇది ఆర్థిక వేదికనా? రాజకీయ వేదికనా? గ్లోబల్ సౌత్ గళమా? పశ్చిమ దేశాలకు వ్యూహాత్మక ప్రతిబలమా లేక… భారీ శక్తిగా మారుతున్న సంస్థనా? అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా.. బ్రిక్స్ భారత్‌కు ఎందుకు ముఖ్యం? ఎందుకంటే బ్రిక్స్ విషయంలో భారత్ వ్యూహం మనం అనుకునే దానికంటే చాలా భిన్నంగా ఉంది. బ్రిక్స్ అంటే ‘నాటో’ కాదు. ముందుగా ఒక విషయం చాలా స్పష్టంగా తెలుసుకోవాలి. బ్రిక్స్ నాటో కాదు. ఇది సైనిక కూటమి కాదు. యూరోపియన్ యూనియన్ కాదు. ఉమ్మడి సైన్యం లేదు. ఉమ్మడి విదేశాంగ విధానం లేదు. ఇతర పెద్ద అంతర్జాతీయ సంస్థలకు ఉన్నట్టుగా శాశ్వత బ్రిక్స్ సెక్రటేరియట్ కూడా లేదు.

బ్రిక్స్ మొదటగా ఒక ఆర్థిక ఆలోచనగా మొదలైంది. 2001లో ‘గోల్డ్స్‌మన్ శాక్స్’ ఆర్థికవేత్త జిమ్ ఓ’నీల్ ‘BRIC’ అనే పదాన్ని సృష్టించారు. ఈ నాలుగు వర్ధమాన ఆర్థిక వ్యవస్థలు భవిష్యత్తులో ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో చాలా పెద్ద పాత్ర పోషిస్తాయని అప్పట్లో ఆయన చెప్పారు. తర్వాత దక్షిణాఫ్రికా చేరింది. కానీ సంవత్సరాలు గడిచేకొద్దీ బ్రిక్స్ ఒక ఆర్థిక ఎక్రోనిమ్‌గా మాత్రమే మిగిలిపోలేదు. ఇది ఒక రాజకీయ వేదికగా కూడా మారింది. ఆ వేదిక వెనుక ఉన్న ప్రాథమిక వాదన చాలా సరళమైనది. ప్రపంచాన్ని పాలిస్తున్న సంస్థలు.. నేటి ప్రపంచాన్ని పూర్తిగా ప్రతిబింబించడం లేదు. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ మారిపోయింది. ఆర్థిక శక్తి సమతుల్యత మారిపోయింది. గ్లోబల్ సౌత్ ప్రాముఖ్యత పెరిగింది. కానీ ప్రపంచ పాలనా వ్యవస్థలోని కొన్ని పెద్ద సంస్థలు ఐఎంఎఫ్, ప్రపంచ బ్యాంకు, ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి లాంటి సంస్థలు ఇప్పటికీ చాలా వరకు పాత శక్తి సమతుల్యతనే ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ఇక్కడే బ్రిక్స్కు రాజకీయ ప్రాముఖ్యత వస్తుంది.

Also Read : పుతిన్, జిన్‌పింగ్‌లతో మోదీ భేటీ.. న్యూఢిల్లీ వేదికగా బ్రిక్స్ 2026 ప్రారంభం!

ఫైనాన్షియల్ టైమ్స్ విశ్లేషణ ప్రకారం, బ్రిక్స్కు ఇప్పుడు అపారమైన ఆర్థిక బలం ఉంది. ప్రపంచ వ్యవస్థలో ప్రభావం పెంచుకోవాలనే ఆకాంక్ష కూడా ఉంది. కానీ అదే సమయంలో.. బ్రిక్స్లో అంతర్గత విభేదాలు కూడా చాలా తీవ్రంగా ఉన్నాయి. అసలు బ్రిక్స్ ఏం కావాలి? అదే పెద్ద ప్రశ్న. ఎందుకంటే.. బ్రిక్స్ పెద్దదవుతోంది. కానీ.. బ్రిక్స్ ఐక్యంగా కొనసాగుతుందా? ఇదే అసలు ప్రశ్న. భారత్‌కు వ్యతిరేక-పాశ్చాత్య (Anti-Western) బ్రిక్స్ వద్దు. బ్రిక్స్ను వివరించడానికి చాలా సులభమైన ఫార్ములా ఒకటి ఉంది. అమెరికా ఒక వైపు. చైనా, రష్యా మరో వైపు. మధ్యలో బ్రిక్స్. కానీ భారత్ మాత్రం బ్రిక్స్ను అలా చూడటం లేదు. భారత్‌కు బ్రిక్స్ పాశ్చాత్య-యేతరంగా ఉండొచ్చు. కానీ అది తప్పనిసరిగా పాశ్చాత్య-వ్యతిరేకంగా మారాల్సిన అవసరం లేదు. ఈ తేడా చాలా ముఖ్యం. భారత్‌కు అమెరికాతో వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం ఉంది. యూరప్‌తో పెద్ద ఆర్థిక సంబంధం ఉంది. భారత్ ‘క్వాడ్’ (Quad) లో ఉంది. జీ-7 (G7) తో కూడా మమేకమవుతోంది. పాశ్చాత్య మార్కెట్లు, సాంకేతికతతో భారత్‌కు ప్రగాఢ సంబంధాలు ఉన్నాయి. అదే సమయంలో.. చైనా, రష్యా, ఇరాన్‌లతో కలిసి భారత్ బ్రిక్స్‌లో కూర్చుంటోంది. ఎందుకు..? ఎందుకంటే భారత్ విదేశాంగ విధానం ఇప్పుడు ఒక ముఖ్యమైన సూత్రంపై పనిచేస్తోంది! అదే వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి. అంటే.. భారత్ ఒక శిబిరంలో మాత్రమే ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. ఒక దేశంతో ఒక అంశంలో కలిసి పని చేయొచ్చు. మరో దేశంతో మరో అంశంలో కలిసి పని చేయొచ్చు. అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా.. భారత్ నిర్ణయాలు భారత్ ప్రయోజనాలను బట్టి తీసుకుంటుంది. ‘ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్’ కూడా భారత్ అధ్యక్ష పదవి గురించి విశ్లేషిస్తూ, బ్రిక్స్‌ను పశ్చిమ దేశాలతో ఘర్షణ పడే సంస్థగా కాకుండా, ఆచరణాత్మక సహకారానికి వేదికగా మార్చే అవకాశం భారత్‌కు ఉందని వివరించింది. అంటే భారత్ సందేశం ఏమిటి? చైనా లేదా అమెరికా ఎవరినో ఒకరిని ఎంచుకోం. భారత్ అందరితోనూ సంబంధాలు నెరుపుతుంది.

మరి భారత్‌కు బ్రిక్స్ ఎందుకు కావాలి? ఎందుకంటే బ్రిక్స్ భారత్‌కు చాలా విలువైన అవకాశాన్ని ఇస్తోంది. భారత్ చర్చలు జరపడానికి ఇదో అదనపు వేదిక. ప్రపంచంలో ఉన్న ప్రధాన అంతర్జాతీయ వేదికలను చూడండి. జీ-7, జీ-20, ఐక్యరాజ్యసమితి, క్వాడ్, ఎస్సీవో, ఇప్పుడు విస్తరించిన బ్రిక్స్. ప్రతి వేదికలోనూ వేర్వేరు దేశాలు ఉంటాయి. వేర్వేరు ప్రాధాన్యతలు ఉంటాయి. వేర్వేరు అవకాశాలు ఉంటాయి. బ్రిక్స్‌లో భారత్‌కు గ్లోబల్ సౌత్‌లోని, పాశ్చాత్య-యేతర ప్రపంచంలోని కొన్ని అత్యంత ముఖ్యమైన దేశాలతో ప్రత్యక్ష ప్రవేశం లభిస్తుంది. ప్రపంచ వ్యవస్థ మరింత విచ్ఛిన్నమవుతున్న సమయంలో ఇది చాలా ముఖ్యం. ఫైనాన్షియల్ టైమ్స్ విశ్లేషణ ప్రకారం, బ్రిక్స్ ఇప్పుడు మరింత బహుళ ధ్రువ ప్రపంచం కోసం ఎక్కువ ప్రభావాన్ని కోరుకుంటున్న ఒక ముఖ్యమైన వేదికగా మారిందని చెబుతోంది. కానీ భారత్‌కు కేవలం సభ్యుడిగా ఉండటం మాత్రమే ముఖ్యం కాదు. చర్చలను దిశానిర్దేశం చేయాలని భారత్ చూస్తోంది. అందుకే భారత్ 2026 బ్రిక్స్ అధ్యక్ష పదవి చాలా కీలకం.

భారత్ అసలు ఏం చేయాలనుకుంటోంది? భారత్ ఈసారి తన అధ్యక్ష పదవికి ఒక నిర్దిష్టమైన ఇతివృత్తాన్ని పెట్టింది. “బ్రిటిష్ ఫర్ రెసిలెన్స్, ఇన్నోవేషన్, కోఆపరేషన్ అండ్ సస్టైనబిలిటీ” (Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability — పటిష్టత, ఆవిష్కరణ, సహకారం మరియు సుస్థిరత కోసం నిర్మాణం). ఈ పదాలను చూడండి. ఘర్షణ లేదు. అమెరికా వ్యతిరేకత లేదు. కొత్త సైనిక కూటమి అనే మాటే లేదు. భారత్ చెప్పిన ప్రాధాన్యతలలో ఆహార భద్రత, ఇంధన భద్రత, ఆరోగ్యం, వ్యవసాయం, సరఫరా గొలుసులు, వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, సాంకేతికత, డిజిటల్ సహకారం లాంటి విషయాలు ఉన్నాయి. అంటే.. బ్రిక్స్ను ఉపయోగకరంగా మార్చాలి. ఎందుకంటే బ్రిక్స్ కేవలం రాజకీయ కబుర్లు చెప్పే దుకాణంగా మిగిలిపోతే.. దాని విలువ పరిమితంగానే ఉంటుంది. కానీ.. వాణిజ్యం సులభతరమైతే.. చెల్లింపులు సులువైతే.. సరఫరా గొలుసులు బలపడితే.. సాంకేతిక సహకారం పెరిగితే.. అభివృద్ధి నిధులు అందుబాటులోకి వస్తే.. అప్పుడు బ్రిక్స్ నిజంగా ముఖ్యమైనది అవుతుంది. డిజిటల్ చెల్లింపులు — భారత విధానం. ఇక్కడ అత్యంత ఆసక్తికరమైన చర్చ ఏంటంటే.. బ్రిక్స్ ఉమ్మడి కరెన్సీని తీసుకొస్తుందా? డాలర్‌కు సవాలు విసురుతుందా? కొత్త ఆర్థిక వ్యవస్థను సృష్టిస్తుందా? కానీ భారత్ విధానం చాలా ఆచరణాత్మకంగా ఉంది. ‘ది ప్రింట్’ ) నివేదిక ప్రకారం, భారత్ సెంట్రల్-బ్యాంక్-బ్యాక్డ్ డిజిటల్ కరెన్సీల ద్వారా ద్వైపాక్షిక వాణిబ్దంలో చెల్లింపులను పెంచాలని చూస్తోంది. ఒకే బ్రిక్స్-వ్యాప్త చెల్లింపు నెట్‌వర్క్‌ను సృష్టించి డాలర్‌కు ప్రత్యక్ష సవాలు విసరడం కంటే, దేశాలు తమ స్వంత కరెన్సీలలో వాణిజ్యం చేయడానికి సాంకేతికతను ఉపయోగించడంపై దృష్టి కేంద్రీకరించింది. ఫైనాన్షియల్ టైమ్స్ కూడా ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ‘డీ-డాలరైజేషన్’ అధికారిక ఎజెండా కాదని, ఆచరణాత్మక డిజిటల్-చెల్లింపు కనెక్టివిటీపైనే ఎక్కువ దృష్టి ఉందని నివేదించింది. ఇది భారత్ వ్యూహం గురించి చాలా స్పష్టంగా చెబుతోంది. “డాలర్‌ను నాశనం చేద్దాం” అని భారత్ అనడం లేదు. “మరిన్ని ప్రత్యామ్నాయాలను సృష్టిద్దాం” అని భారత్ చెబుతోంది. ఇది చాలా భిన్నమైన ప్రతిపాదన. ఎందుకంటే భారత్‌కు డాలర్ ప్రాముఖ్యత తెలుసు. ఈ విషయం చాలా ముఖ్యం. ప్రపంచ వాణిబ్దంలో, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో డాలర్ ఇప్పటికీ చాలా లోతుగా వేళ్లూనుకుని ఉంది. భారత్‌కు అమెరికాతో భారీ వాణిజ్య, పెట్టుబడి సంబంధాలు ఉన్నాయి. యూరప్‌తోనూ ఉన్నాయి. కాబట్టి.. ఒక్కసారిగా డాలర్‌పై యుద్ధం ప్రకటించడం భారత్‌కు వ్యూహాత్మకంగా సరైనది కాదు. దానికి బదులు.. భారత్ ప్రత్యామ్నాయాలను సృష్టించాలని చూస్తోంది.

స్థానిక-కరెన్సీ వాణిజ్యం. డిజిటల్ చెల్లింపుల అనుసంధానం. సెంట్రల్-బ్యాంక్ డిజిటల్ కరెన్సీలతో పాటు బ్రిక్స్ ఆర్థిక సంస్థలను బలోపేతం చేయడం. ఇది రాత్రికి రాత్రి జరిగే విప్లవం కాదు. ఇదొక క్రమమైన ప్రక్రియ. ఆచరణాత్మక విధానం. భారత్ విశాలమైన విదేశాంగ విధాన తత్వానికి ఇది సరిగ్గా సరిపోతుంది. ఇక్కడ మరో ముఖ్యమైన విషయం ఉంది. విమర్శకుల ఆరోపణ ఏంటంటే.. బ్రిక్స్ అంటే సంవత్సరానికి ఒకసారి నాయకులు కలుస్తారు, ప్రసంగాలు ఇస్తారు, అంతేనని! అది పూర్తిగా నిజం కాదు. బ్రిక్స్ ‘కొత్త అభివృద్ధి బ్యాంకు’ ను సృష్టించింది. మౌలిక సదుపాయాలు, అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులకు ఇది ఆర్థిక సహాయం చేస్తుంది. భారత్ కూడా దీని ప్రధాన లబ్ధిదారులలో ఒకటి. ఇది ఎందుకు ముఖ్యం? బ్రిక్స్ ప్రపంచ బ్యాంకును రేపే భర్తీ చేయాలని ప్రయత్నించడం లేదు. ఐఎంఎఫ్‌ను భర్తీ చేయడం లేదు. కానీ.. మరొక అభివృద్ధి-ఆర్థిక ఎంపికను సృష్టిస్తోంది. ఇదే బ్రిక్స్ తత్వంలోని ఒక కీలక పదం. ఎంపికలు (Options). మరిన్ని మార్కెట్లు. మరిన్ని చెల్లింపు యంత్రాంగాలు. మరిన్ని పెట్టుబడి వనరులు. మరిన్ని అభివృద్ధి నిధులు. మరిన్ని దౌత్యపరమైన భాగస్వాములు. భారత్‌కు బ్రిక్స్‌లో అసలు విలువ ఇదే. కానీ ఇక్కడే కథ పూర్తిగా మారుతుంది. ఎందుకంటే బ్రిక్స్ విస్తరణతో ఒక పెద్ద సమస్య వచ్చింది. చాలా పెద్ద సమస్య. బ్రిక్స్‌లో దేశాలు పెరిగే కొద్దీ… అది మరింత ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. కానీ.. అదే సమయంలో ఏకాభిప్రాయం (Consensus) సాధించడం మరింత కష్టమవుతుంది. ఇది సిద్ధాంతపరమైన సమస్య కాదు. ఇప్పటికే మనం దీనిని చూశాం. 11 దేశాలు .. ఒకే ప్రకటన ఇవ్వగలవా? ఇది భారత్ బ్రిక్స్ అధ్యక్ష పదవికి తక్షణ అతిపెద్ద పరీక్ష కావచ్చు. బ్రిక్స్‌లో నేతల ప్రకటన సాధారణంగా ఏకాభిప్రాయంతో రావాలి. అంటే 11 సభ్య దేశాలు ఒక సామాన్య భాషపై అంగీకరించాలి. ఇప్పుడు పరిస్థితి చూడండి. ఇరాన్ బ్రిక్స్ సభ్య దేశం. యూఏఈ బ్రిక్స్ సభ్య దేశం. సౌదీ అరేబియా విస్తరించిన కూటమిలో ఉంది. పశ్చిమాసియాలో ప్రస్తుతం జరుగుతున్న సంఘర్షణపై వీరి ప్రయోజనాలు, వైఖరీలు చాలా భిన్నంగా ఉన్నాయి. అవే విభేదాలు ఇప్పటికే బ్రిక్స్ చర్చలపై ప్రభావం చూపాయి. మే నెలలో భారత్ బ్రిక్స్ విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశాన్ని నిర్వహించింది. కానీ.. అందరూ కలిసి ఒక సంయుక్త ప్రకటన ఇవ్వలేకపోయారు. భారత్ చివరికి చైర్మన్ ప్రకటనతో పాటు ఫలిత పత్రాన్ని మాత్రమే విడుదల చేసింది. ఇప్పుడు ఇంకా ప్రమాదం ఎక్కువ. ఎందుకంటే ఇది విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశం కాదు. ఇది నాయకుల శిఖరాగ్ర సమావేశం. ఇక్కడ ‘ది ప్రింట్’ చాలా ముఖ్యమైన వివరాలను అందించింది. బ్రిక్స్ చర్చలదారులు…’షెర్పాలు’ …11 దేశాలు అంగీకరించేలా “ల్యాండింగ్ జోన్‌ల” కోసం ప్రయత్నిస్తున్నారు. అంటే.. ప్రతి దేశానికీ ఆమోదయోగ్యమైన భాష. పశ్చిమాసియాపై విభేదాలు ప్రధాన సమస్య. భారత్ నివేదిక ప్రకారం, ఒక నిర్దిష్ట దేశాన్ని నేరుగా ఖండించడం కంటే.. ఐరాస (UN) చార్టర్, ప్రాదేశిక అఖండత , పౌరుల రక్షణ, సముద్ర వాణిజ్యం, రెచ్చగొట్టని దూకుడు.. లాంటి విస్తృత సూత్రాలపై దృష్టి పెట్టాలని చూస్తోంది.

ఎందుకంటే ఒక దేశాన్ని నేరుగా పేరు పెట్టి పిలిస్తే.. మరో దేశం వ్యతిరేకించవచ్చు. భాష చాలా బలంగా ఉంటే.. ఒక దేశం తిరస్కరించవచ్చు. చాలా బలహీనంగా ఉంటే.. ఇంకో దేశం తిరస్కరించవచ్చు. మరి గుర్తుంచుకోండి.. బ్రిక్స్ ఎక్కువగా ఏకాభిప్రాయం మీదే నడుస్తుంది. అంటే భారత్ ఇప్పుడు చాలా కష్టమైన పని చేయాలి. యుద్ధంతో విభజించబడిన దేశాలతో సహా 11 దేశాలను ఒక ఉమ్మడి ప్రకటనపై అంగీకరింపజేయాలి. భారత్ అది చేయగలిగితే.. అది గణనీయమైన దౌత్య విజయమే. అది చేయలేకపోతే.. విస్తరించిన బ్రిక్స్‌లో ఉన్న అతిపెద్ద బలహీనత బయటపడుతుంది. అందుకే ఈ సంయుక్త ప్రకటన కేవలం మరో శిఖరాగ్ర పత్రం కాదు. బ్రిక్స్ నిజంగా పనిచేయగలదా లేదా అన్నదానికి ఇదొక పరీక్ష. మరియు ఇది మొదటిసారి కాదు. ఈ ఏకాభిప్రాయ సమస్య ఈ వారం మొదలైనది కాదు. ‘ది ప్రింట్’ నివేదిక ప్రకారం, మునుపటి బ్రిక్స్ మంత్రివర్గ సమావేశాలలో కూడా సంయుక్త ప్రకటనలపై ఏకాభిప్రాయం రావడంలో సమస్యలు వచ్చాయి. 2024లో విస్తరించిన బ్రిక్స్ విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశంలో దక్షిణాఫ్రికాకు ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి శాశ్వత స్థానం విషయంలో భాషపై విభేదాలు వచ్చాయి. 2025 ఏప్రిల్‌లో కూడా బ్రిక్స్ విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశంలో సంయుక్త ప్రకటనపై ఏకాభిప్రాయం రాలేదు. ఇప్పుడు 2026లో.. భారత్‌కు మళ్లీ అదే సమస్య. ఈసారి పశ్చిమాసియా కారణంగా. అంటే ఇప్పుడు ప్రశ్న: బ్రిక్స్ ఇంకా విస్తరిస్తుందా? అని కాదు! అది ఇప్పటికే జరిగిపోయింది. అసలు ప్రశ్న: బ్రిక్స్ చర్యలు తీసుకోగలదా? (Act చేయగలదా?) శక్తివంతమైన దేశాలు కలిసి ఉండటం ఒక విషయం. సమర్థవంతమైన అంతర్జాతీయ వేదికగా కలిసి పని చేయడం మరో విషయం. అదే భారత్ నాయత్వానికి అసలు పరీక్ష. ఇప్పుడు మరో చాలా పెద్ద సమస్య ‘చైనా’. ఎందుకంటే బ్రిక్స్ బలపడితే.. బ్రిక్స్‌లో చైనా ప్రభావం కూడా సహజంగానే పెరుగుతుంది. చైనా బ్రిక్స్‌లో అత్యంత పెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ. సభ్య దేశాలతో చైనాకు అపారమైన వాణిజ్య సంబంధాలు ఉన్నాయి. బేజింగ్‌కు బహుళ ధ్రువ ప్రపంచంపై దాని స్వంత దృష్టి ఉంది. భారత్‌కు మరో దృష్టి ఉంది. ‘ఫైనాన్షియల్ టైమ్స్’ విశ్లేషణలో కూడా బ్రిక్స్‌లో చైనా పాత్ర ఒక ప్రాథమిక ప్రశ్నగా కనిపిస్తోంది. చైనా బ్రిక్స్‌లో ఒక సభ్యురాలు మాత్రమేనా? లేక బ్రిక్స్‌లో వాస్తవిక నాయకురాలిగా మారుతోందా? మరి.. ఇక్కడి నుంచే భారత్ అతిపెద్ద వ్యూహాత్మక సందిగ్ధత మొదలవుతుంది. ఎందుకంటే భారత్‌కు బలమైన బ్రిక్స్ కావాలి. కానీ.. చైనా ఆధిపత్యం ఉన్న బ్రిక్స్ కావాలా? బహుశా కాదు. భారత్‌కు గ్లోబల్ సౌత్‌లో పెద్ద గొంతు కావాలి. కానీ బ్రిక్స్ పాశ్చాత్య వ్యతిరేక కూటమిగా మారడం భారత్‌కు ఇష్టం లేదు. భారత్‌కు ప్రత్యామ్నాయ ఆర్థిక యంత్రాంగాలు కావాలి. కానీ డాలర్‌పై ప్రత్యక్ష యుద్ధం చేయడం ఇష్టం లేదు. భారత్‌కు బ్రిక్స్ విస్తరణ కావాలి. కానీ విస్తరణతో ఏకాభిప్రాయం కష్టమవుతోంది.

Also Read : పండుగల ఎఫెక్ట్.. ఒకే రోజు 20 లక్షల టికెట్లు.. IRCTC ఆల్ టైమ్ రికార్డు!

మరి ఇప్పుడు.. ఇరాన్, యూఏఈ లాంటి దేశాలతో సహా 11 దేశాలను ఒక ఉమ్మడి వైఖరిపైకి తీసుకురావాల్సిన బాధ్యత భారత్ మీద ఉంది. అందుకే ఢిల్లీ శిఖరాగ్ర సదస్సులో అసలు ప్రశ్న: “బ్రిక్స్ ఎంత శక్తివంతమైనది?” అది కాదు. “భారత్ బ్రిక్స్ను నిజంగా పనిచేయించగలదా?” అదే భారత్ అతిపెద్ద సవాలు. ఇప్పుడు అసలు ముఖ్యమైన ప్రశ్న దగ్గరికి వద్దాం. భారత్‌కు బలమైన బ్రిక్స్ కావాలి. కానీ.. భారత్ ఎదుర్కొంటున్న అతిపెద్ద సవాలు ఏమిటి? నా దృష్టిలో అది చైనా కాదు. అమెరికా కాదు. రష్యా కాదు. ఇరాన్ కూడా కాదు. అసలు సవాలు..సంతులనం. ఇంత భిన్నమైన ప్రయోజనాలు ఉన్న 11 దేశాలతో బ్రిక్స్ను కలిసి నడిపించాలి. అదే సమయంలో.. ఏ ఒక్క దేశమూ బ్రిక్స్ను ఆధిపత్యం చేయకుండా చూడాలి. ఇక్కడే చైనా చాలా ముఖ్యమైనది అవుతుంది. వాస్తవికత ఏమిటి? బ్రిక్స్‌లో చైనాయే అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ. బ్రిక్స్ దేశాలతో చైనాకు అపారమైన వాణిజ్య సంబంధాలు ఉన్నాయి. బ్రిక్స్ భవిష్యత్తు ఎలా ఉండాలనే విషయంలో బేజింగ్‌కు చాలా స్పష్టమైన దృష్టి ఉంది. చైనా, రష్యా బ్రిక్స్ను మరింత బహుళ ధ్రువ ప్రపంచం కోసం ఉపయోగించాలని చూస్తున్నాయి. అంటే.. అమెరికా ఆధిపత్య ప్రపంచ వ్యవస్థకు ప్రత్యామ్నాయాలు పెరగాలి. కానీ భారత్ విధానం కొంచెం భిన్నంగా ఉంటుంది. ‘చాథమ్ హౌస్’ విశ్లేషణ ప్రకారం, భారత్ కోరుకుంటున్నది పాశ్చాత్య-యేతర బ్రిక్స్ — కానీ స్పష్టంగా పాశ్చాత్య-వ్యతిరేక బ్రిక్స్ కాదు. గ్లోబల్ సౌత్ ప్రయోజనాలను ప్రోత్సహించాలి. అదే సమయంలో అమెరికా, యూరప్ లాంటి పాశ్చాత్య శక్తులతో భారత్ సంబంధాలను కూడా కాపాడుకోవాలి. అదే భారత్ సమతుల్యత ఇది ఇప్పుడు మరింత ఆసక్తికరంగా మారుతుంది. ఎందుకంటే.. జి జిన్‌పింగ్ భారత్‌కు వస్తున్నారు. చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ కూడా మోదీ-జి సమావేశానికి ఏర్పాట్లు జరుగుతున్నాయని ధృవీకరించింది. ఇద్దరు నాయకులు బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం సందర్భంగా కలుసుకుంటున్నారు. ఇది కేవలం బ్రిక్స్ సమావేశం కాదు. ఇది భారత్-చైనా సంబంధాల పునరుద్ధరణలోనూ మరో ముఖ్యమైన అధ్యాయం. ఇద్దరి మధ్య ఇంకా చాలా తేడాలు ఉన్నాయి. సరిహద్దు సమస్య. వాణిజ్య అసమతుల్యత. ఆసియాలో వ్యూహాత్మక పోటీ. అమెరికాతో భారత్‌కు ఉన్న సంబంధం. చైనాకు ఉన్న వివిధ వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాలు. అన్నీ ఉన్నాయి. కానీ.. రెండు దేశాలకూ అపారమైన ఆర్థిక ప్రయోజనాలు కూడా ఉన్నాయి. అందుకే బ్రిక్స్ ఒక ఆసక్తికరమైన వేదికను ఇస్తోంది. తేడాలు ఉన్నా సహకరించవచ్చు. మేము స్నేహితులమైపోమని నటించాల్సిన అవసరం లేదు. ఇవి ఆధునిక భూరాజకీయాలు (Geopolitics). ప్రయోజనాలు కలిసే చోట సహకరించు. ప్రయోజనాలు దెబ్బతినే చోట పోటీ పడు. అదే సమయంలో.. మాట్లాడుకుంటూనే ఉండు.

కానీ బ్రిక్స్‌లో మరో పెద్ద సమస్య ఉంది. బ్రిక్స్ ఇప్పుడు చాలా వైవిధ్యభరితంగా మారిపోయింది. ఇది బహుశా ఈ శిఖరాగ్ర సదస్సు నుంచి మనం నేర్చుకోవాల్సిన అతిపెద్ద పాఠం. మొదట బ్రిక్స్‌లో ఐదు దేశాలు మాత్రమే ఉన్నాయి. అప్పుడే ఒప్పందం కష్టం. ఇప్పుడు 11 దేశాలు ఉన్నాయి. వాటి రాజకీయ వ్యవస్థలు వేరు. ఆర్థిక ప్రయోజనాలు వేరు. విదేశాంగ విధానాలు వేరు. అమెరికాపై అభిప్రాయాలు వేరు. చైనాపై అభిప్రాయాలు వేరు. యుద్ధాలు, సంఘర్షణలపై అభిప్రాయాలు కూడా వేరు. అందుకే అసలు ప్రశ్న: ఇంత భిన్నమైన ప్రయోజనాలు ఉన్న 11 దేశాలు కలిసి చర్యలు తీసుకోగలవా? ఇప్పుడు దానికి సమాధానం రావాల్సి ఉంది. ఇది చాలా ముఖ్యం. బ్రిక్స్ శిఖరాగ్ర సమావేశం చివర్లో నాయకులు ‘న్యూఢిల్లీ డిక్లరేషన్’ ఇవ్వాల్సి ఉంది. కానీ.. ఆ ప్రకటనలోని భాషపై ఏకాభిప్రాయం సాధించడం అంత సులభంగా కనిపించడం లేదు. ముఖ్యంగా.. పశ్చిమాసియా! ఇరాన్ బ్రిక్స్ సభ్య దేశం. యూఏఈ బ్రిక్స్ సభ్య దేశం. సౌదీ అరేబియా కూడా విస్తరించిన కూటమిలో ఉంది. కానీ ప్రస్తుతం పశ్చిమాసియాలో జరుగుతున్న సంఘర్షణ విషయంలో వీళ్ల ప్రయోజనాలు, వైఖరీలు చాలా భిన్నమైనవి. ఇప్పటికే ఈ తేడాలు బ్రిక్స్ చర్చలపై ప్రభావం చూపాయి. మే నెలలో భారత్ బ్రిక్స్ విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశాన్ని నిర్వహించింది. కానీ.. అందరూ కలిసి ఒక సంయుక్త ప్రకటన ఇవ్వలేకపోయారు. భారత్ చివరికి చైర్మన్ ప్రకటన, ఫలిత పత్రాన్ని విడుదల చేసింది. ఇక్కడే బ్రిక్స్ భూరాజకీయాల నుంచి ఆర్థిక శాస్త్రంలోకి వస్తుంది. బ్రిక్స్ దేశాలు భారత్‌కు దూరంగా ఉన్న దేశాలు కావు. భారత్ రష్యా నుంచి భారీగా చమురు దిగుమతి చేసుకుంటుంది. చైనా నుంచి ఎలక్ట్రానిక్స్, రసాయనాలు, యంత్రాలు వంటి ఉత్పత్తులను దిగుమతి చేసుకుంటుంది. యూఏఈ, సౌదీ అరేబియా భారత్‌కు ఇంధనం, వాణిజ్యం, పెట్టుబడులలో అత్యంత కీలకం. బ్రెజిల్ వ్యవసాయం, వస్తువులలో ముఖ్యమైన భాగస్వామి. దక్షిణాఫ్రికా ఖనిజాలు, వాణిబ్దంలో ముఖ్యం. మరి భారత్ ఏం ఎగుమతి చేస్తోంది? ఫార్మాస్యూటికల్స్. ఇంజనీరింగ్ వస్తువులు. వస్త్రాలు. ఆహార ఉత్పత్తులు. ఆటోమొబైల్స్. సాంకేతికత. ఇలా ఎన్నో.

బ్రిక్స్ దేశాలు అంటే భారత్ ఇప్పటికే లోతుగా అనుసంధానించబడి ఉన్న మార్కెట్లు. ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ విశ్లేషణ కూడా బ్రిక్స్‌లో భారత్ వాణిజ్య సంబంధాలు ఇంధనం, వస్తువులు, తయారీ, ఎగుమతులు లాంటి రంగాలలో ఎంత ముఖ్యమైనవో చూపించింది. కాబట్టి బ్రిక్స్ కేవలం ఢిల్లీలో నాయకుల సమావేశం కాదు. భారత్‌కు ఇది నిజమైన ఆర్థిక నెట్‌వర్క్ కూడా.

ఇప్పుడు మళ్లీ అందరూ అడిగే ప్రశ్న: బ్రిక్స్ డాలర్‌ను భర్తీ చేస్తుందా? ఉమ్మడి కరెన్సీ వస్తుందా? ఒక కొత్త బ్రిక్స్ ఆర్థిక వ్యవస్థ వస్తుందా? భారత్ వైఖరి చాలా స్పష్టంగా ఉంది. ఉమ్మడి బ్రిక్స్ కరెన్సీని భారత్ ప్రోత్సహించడం లేదు. ‘ది ఎకనామిక్ టైమ్స్’ నివేదిక ప్రకారం, భారత్ ఉమ్మడి బ్రిక్స్ కరెన్సీ కన్నా సెంట్రల్-బ్యాంక్ డిజిటల్ కరెన్సీల (CBDCs) ద్వారా సరిహద్దు చెల్లింపుల లాంటి ఆచరణాత్మక యంత్రాంగాలపై ఎక్కువ దృష్టి పెడుతోంది. అంటే.. భారత్‌కు బ్రిక్స్ కరెన్సీ వెంటనే అవసరం లేదు. భారత్‌కు కావాల్సింది: మరిన్ని చెల్లింపు ఎంపికలు, స్థానిక కరెన్సీలు, డిజిటల్ కరెన్సీలు, సరిహద్దు చెల్లింపు కనెక్టివిటీ, లావాదేవీ ఖర్చులను తగ్గించడం. విదేశీ మారకద్రవ్య నష్టాన్ని తగ్గించడం. ఇది చాలా వాస్తవికమైన విధానం. ఎందుకంటే డాలర్ ఇప్పటికీ చాలా శక్తివంతమైనది. దీనిని విస్మరించలేం. డాలర్ ప్రపంచ వాణిబ్దంలో ఉంది. ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఉంది. అంతర్జాతీయ నిల్వల్లో ఉంది. భారత్‌కు అమెరికాతో భారీ వాణిజ్య, పెట్టుబడి సంబంధం ఉంది. యూరప్‌తో ఉంది. కాబట్టి.. భారత్ ఒక్కసారిగా డాలర్‌పై యుద్ధం ప్రకటిస్తే.. అది భారత్ స్వంత ఆర్థిక ప్రయోజనాలకే సమస్య అవుతుంది. అందుకే భారత్ విధానం: డాలర్‌ను నాశనం చేయడం కాదు. ప్రత్యామ్నాయాలను సృష్టించడం. ఇక్కడ బ్రిక్స్కు ఇప్పటికే ఒక స్పష్టమైన విజయం ఉంది. ‘న్యూ డెవలప్‌మెంట్ బ్యాంక్’. బ్రిక్స్ దేశాలు కలిసి సృష్టించిన అభివృద్ధి బ్యాంకు. మౌలిక సదుపాయాలు, సుస్థిర అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులకు ఇది ఆర్థిక సహాయం చేస్తుంది. భారత్ కూడా దాని ప్రధాన లబ్ధిదారులలో ఒకటి. ‘మనీకంట్రోల్’ నివేదిక ప్రకారం, భారత్‌లో NDB సుమారు 10.5 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన 35 ప్రాజెక్టులను ఆమోదించింది. ఈ బ్యాంకు భారతీయ రూపాయి బాండ్ ప్రోగ్రామ్‌ను కూడా సిద్ధం చేస్తోంది. అంటే.. బ్రిక్స్ కేవలం ప్రసంగాలు కాదు. ఒక సంస్థను సృష్టించింది. ఆర్థిక సహాయం అందిస్తోంది. అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులకు డబ్బు ఇస్తోంది. ఇది ప్రపంచ బ్యాంకును రేపే భర్తీ చేస్తుందని కాదు. ఐఎంఎఫ్‌ను భర్తీ చేస్తుందని కాదు. కానీ.. మరొక ఎంపికను సృష్టిస్తోంది. బ్రిక్స్‌లోని అసలు విలువ అదే. ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశాన్ని మనం ఎలా అంచనా వేయాలి? ఎంతమంది నాయకులు వచ్చారన్నదానితో కాదు. ఎన్ని కరచలనాలు జరిగాయి అన్నదానితో కాదు. ఎన్ని ఫోటోగ్రాఫ్స్ వచ్చాయి అన్నదానితో కాదు.

చివరికి.. భారత్‌కు కావాల్సింది ఏమిటి? భారత్‌కు బ్రిక్స్ నుంచి ఒక కొత్త గుర్తింపు అవసరం లేదు. భారత్‌కు ఇప్పటికే గుర్తింపు ఉంది. భారత్‌కు కావాల్సింది.. వ్యూహాత్మక స్థలం (Strategic Space). అమెరికాతో సంబంధాన్ని కొనసాగించడానికి స్థలం. యూరప్‌తో వాణిజ్యం పెంచుకోవడానికి స్థలం. రష్యాతో ఇంధన సంబంధాన్ని కొనసాగించడానికి స్థలం. చైనాతో పోటీపడుతూనే సహకరించడానికి స్థలం. గల్ఫ్ దేశాలతో ఆర్థిక భాగస్వామ్యాలు పెంచుకోవడానికి స్థలం. గ్లోబల్ సౌత్‌లో నాయకత్వం చూపించడానికి స్థలం. అంటే.. భారత్ ఒక శిబిరంలో బందీ కాకుండా ఉండే అవకాశం. అదే వ్యూహాత్మక స్వయంప్రతిపత్తి. కానీ ఒక హెచ్చరిక ఉంది. బ్రిక్స్ పరిమాణం చూసి చాలా ఉద్వేగానికి గురికావడం కూడా సరైనది కాదు. పరిమాణం శక్తితో సమానం కాదు. 11 దేశాలు కలిసి ప్రపంచ జనాభాలో దాదాపు సగానికి ప్రాతినిధ్యం వహించవచ్చు.. కానీ ఒక పేరాగ్రాఫ్పై ఒప్పందానికి రావడానికి కూడా కష్టపడవచ్చు. ప్రపంచ జీడీపీలో దాదాపు 40 శాతానికి ప్రాతినిధ్యం వహించవచ్చు.. కానీ ఉమ్మడి ఆర్థిక యంత్రాంగాన్ని సృష్టించడం కష్టంగా ఉండొచ్చు. బహుళ ధ్రువ ప్రపంచం గురించి మాట్లాడొచ్చు.. కానీ ఒక సభ్యుడు చైనా మిగతా సభ్యుల కంటే చాలా పెద్ద ఆర్థిక శక్తి కావచ్చు. గ్లోబల్ సౌత్ గొంతు గురించి మాట్లాడొచ్చు.. కానీ ప్రతి గ్లోబల్ సౌత్ దేశానికి ఒకే విదేశాంగ విధానం ఉండదు.

కాబట్టి… బ్రిక్స్ భారత్‌లో ఉంది. మరి భారత్‌కు ఏం వచ్చింది? దౌత్యపరమైన దృశ్యమానత. గ్లోబల్ సౌత్‌లో పెద్ద వేదిక. చైనా, రష్యా, ఇరాన్, గల్ఫ్ దేశాలతో ఒకే బల్ల వద్ద ప్రత్యక్ష సంబంధం. కొత్త మార్కెట్లు. పెట్టుబడి అవకాశాలు. అభివృద్ధి నిధులు. ప్రత్యామ్నాయ చెల్లింపు యంత్రాంగాలు. వ్యూహాత్మక విన్యాసాలకు అవకాశం.

కానీ ఇవన్నీ వాటంతట అవే రావు. భారత్ వాటిని మార్చుకోవాలి. శిఖరాగ్ర సదస్సును ఫలితాలుగా మార్చాలి. ప్రకటనలను చర్యలుగా మార్చాలి. ప్రాజెక్టులను పెట్టుబడులుగా మార్చాలి. చర్చలను ఒప్పందాలుగా మార్చాలి. అదే అసలు సవాలు. మరి ఇప్పుడు ఈ చిత్రాలను మరోసారి చూడండి. జి జిన్‌పింగ్. వ్లాదిమిర్ పుతిన్. మసౌద్ పెజెష్కియన్. నరేంద్ర మోదీ. బ్రెజిల్, దక్షిణాఫ్రికా, ఈజిప్ట్, ఇథియోపియా, ఇండోనేషియా, సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ. ఇవాళ వీళ్లందరూ ఢిల్లీలో ఒకే బల్ల దగ్గర ఉన్నారు. ఇది ఒక అసాధారణ చిత్రం. కానీ.. చిత్రం మాత్రమే శక్తి కాదు. దేశాలు అంగీకరించినప్పుడే శక్తి వస్తుంది. అవి సహకరించగలిగినప్పుడు. అవి ఫలితాలు ఇవ్వగలిగినప్పుడు. అందుకే ఈ శిఖరాగ్ర సదస్సు నుంచి మనం చూడాల్సింది ఎవరు ఎవరితో కరచలనం చేశారు అనేది కాదు. 11 దేశాలు దేనికి అంగీకరించాయి? అది చూడాలి. బ్రిక్స్ కొత్త ప్రపంచ వ్యవస్థ కాదు. ఇప్పటికైతే కాదు. అమెరికాను భర్తీ చేయడం లేదు. డాలర్‌ను భర్తీ చేయడం లేదు. నాటోకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. యూరోపియన్ యూనియన్ లాంటి సమగ్ర కూటమి కాదు. కానీ.. బ్రిక్స్ను కొట్టిపారేయడం కూడా తప్పు. ఎందుకంటే ఇది ఒక వాస్తవిక ధోరణిని సూచిస్తోంది. గ్లోబల్ సౌత్‌కు మరింత ప్రభావం కావాలి. వర్ధమాన ఆర్థిక వ్యవస్థలకు నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో పెద్ద గొంతు కావాలి. దేశాలకు మరిన్ని ఎంపికలు కావాలి. ఒకే శక్తిపై పూర్తి ఆధారపడటం ఉండకూడదనే ఆలోచన పెరుగుతోంది. అందులో భారత్‌కు చాలా పెద్ద అవకాశం ఉంది. కానీ.. భారత్‌కు చాలా కష్టమైన సమతుల్యత కూడా ఉంది. అందుకే.. భారత్ ముందున్న అతిపెద్ద బ్రిక్స్ సవాలు చైనా కాదు. అమెరికా కాదు. ఇరాన్ కాదు. భారత్ అతిపెద్ద సవాలు బ్యాలెన్సింగ్‌. ఎందుకంటే.. బ్రిక్స్ భారత్‌లో జరిగింది అనేది Headline. కానీ.. భారత్ బ్రిక్స్‌తో ఏం సాధించగలిగింది అనేదే History. బహుశా.. ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశం తర్వాత మనం అడగవలసిన అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రశ్న ఇదే: బ్రిక్స్ భారత్‌లో ఉంది.. కానీ భారత్ బ్రిక్స్‌ను పనిచేయించగలదా అనేది మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్న.