Pirla Festival : తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో, మత సామరస్యానికి ప్రతీకగా జరుపుకునే మొహర్రం (పీర్ల పండుగ) వేడుకలు సందడిగా సాగుతున్నాయి. ముఖ్యంగా తెలంగాణ పల్లెల్లో ‘అసై.. దూల హారతి’ అంటూ పీర్ల పండుగ సందడి ఘనంగా మొదలైంది. ఇస్లామిక్ క్యాలెండర్ ప్రకారం మొదటి నెల అయిన మొహర్రం సందర్భంగా గ్రామాల్లో పీర్లను (పంజా) ప్రతిష్టించి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తున్నారు. కులమతాలకతీతంగా హిందువులు, ముస్లింలు కలిసికట్టుగా జరుపుకునే ఈ పండుగ వందల ఏళ్లుగా తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అపూర్వమైన సాంస్కృతిక బంధానికి, సామాజిక సామరస్యానికి నిలువెత్తు సాక్ష్యంగా నిలుస్తోంది. బతుకుదెరువు కోసం ఇతర ప్రాంతాలకు వలస వెళ్లిన వారు సైతం ఈ వేడుకల కోసం స్వగ్రామాలకు చేరుకుంటున్నారు.

చాంద్రమాన క్యాలెండర్ ఆధారంగా హిజ్రీ నూతన సంవత్సరానికి మొహర్రం నెల ఆరంభంగా నిలుస్తుంది. క్రీ.శ.622లో ప్రవక్త మహమ్మద్ మక్కా నుంచి మదీనాకు వలస వెళ్లినప్పటి నుంచి ఈ ఇస్లామిక్ క్యాలెండర్ కాలగణన ప్రారంభమైంది. అయితే కొత్త సంవత్సరం ప్రారంభమైనప్పటికీ, ముస్లింలు దీనిని ఆనందోత్సవాలతో కాకుండా అమరుల త్యాగాలను స్మరించుకునే ఒక ‘సంతాప మాసంగా’ పరిగణిస్తారు. ఈ ఏడాది జూన్ 16 సాయంత్రం నుంచి మొహర్రం నెల ప్రారంభం కాగా, వచ్చే జూలై 14వ తేదీ వరకు ఈ ఆధ్యాత్మిక దీక్షలు కొనసాగుతాయి.

మొహర్రం అనేది కేవలం ఒక పండుగ రోజు కాదు; అది 14 శతాబ్దాల క్రితం ప్రజాస్వామ్యం, శాంతి, మానవ హక్కుల కోసం జరిగిన చారిత్రాత్మక పోరాటం. మహ్మద్ ప్రవక్త మరణం అనంతరం ఖలీఫాలుగా వచ్చిన వారు మంచి పరిపాలన అందించినప్పటికీ, ఆ తర్వాత వచ్చిన యజీద్ అనే చక్రవర్తి తనను తాను ఖలీఫాగా ప్రకటించుకుని క్రూరమైన పాలన సాగించాడు. అతని రాక్షసత్వాన్ని ఎదిరించి, ప్రజల తరపున ప్రవక్త మనవడైన హజరత్ ఇమామ్ హుసేన్ పోరాటం చేశారు. శాంతి కోసం హుసేన్ చేసిన ప్రతిపాదనలను తిరస్కరించిన యజీద్, ఆయనపై యుద్ధం ప్రకటించాడు.

కర్బలా మైదానంలో జరిగిన ఆ ఘోర యుద్ధంలో మహ్మద్ ప్రవక్త వంశానికి చెందిన దాదాపు 70 మంది అనుచరులతో పాటు హజరత్ ఇమామ్ హుసేన్ వీరోచితంగా పోరాడి అమరులయ్యారు. మొహర్రం మాసంలో పదో రోజైన ‘యౌమ్-ఎ-ఆషురా’ నాడే ఈ విచారకర సంఘటన జరిగింది. అందుకే ఈ పదో రోజును ముస్లింలు అత్యంత పవిత్రమైనదిగా, అమరవీరుల స్మరణ దినంగా భావిస్తారు. ఆ రోజున ఇస్లాం మత బోధనలను వివరిస్తూ, ఇమామ్ హుసేన్ త్యాగానికి గుర్తుగా పంజా (పీర్ల దేవుళ్ల ప్రతిమలు) రూపంలో ఊరేగింపులు తీస్తూ తమ సంతాపం ప్రకటిస్తారు.

హుసేన్ మరణం తర్వాత యజీద్ తెగకు చెందిన వారు తమ తప్పును తెలుసుకొని తీవ్ర పశ్చాత్తాపానికి గురయ్యారు. దైవ ప్రవక్త వంశీయులను హింసించి చంపామనే బాధతో తమ గుండెలపై బాదుకుంటూ, ‘హల్బిద.. హల్బిద’ అని రోదిస్తూ రక్తాలు చిందించారు. ఆ పాప పరిహారార్థం రాత్రి వేళల్లో భగభగ మండే నిప్పులపై కాలికి చెప్పులు లేకుండా నడిచారు. అప్పటినుంచి మొహర్రం వేడుకలలో భాగంగా రాత్రి సమయాల్లో అగ్నిగుండంలో దూకడం, నిప్పులపై నడవడం వంటి కఠినమైన ఆచారాలు ఒక సంప్రదాయంగా మారాయి.

తెలుగు పల్లెల్లో పీర్ల పండుగ అనగానే గుర్తుకొచ్చేది ‘అలావా ఆట’. పండుగకు వారం రోజుల ముందే పీర్లను నిలబెట్టి, పెద్ద కట్టెలతో వెలిగించిన అగ్ని గుండం (అలావా) చుట్టూ తిరుగుతూ ప్రత్యేకమైన పీర్ల పాటలు పాడటం ఇక్కడి ఆనవాయితీ. మూడు రోజుల పాటు రాత్రి వేళల్లో గ్రామస్థులు, ముఖ్యంగా యువతీ యువకులు అధిక సంఖ్యలో పాల్గొంటూ ఈ అలావా ఆట ఆడుతుంటారు. ఈ ఆట పల్లెల్లో ఒక ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తూ, జానపద సంస్కృతిని ప్రతిబింబిస్తుంది.

మొహర్రం వేడుకల్లో ‘షర్బత్ పంపిణీ’ అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన సంప్రదాయం. కర్బలా యుద్ధ సమయంలో యజీద్ సైన్యం ఇమామ్ హుసేన్,ఆయన అనుచరులకు నీరు అందకుండా చేసి, దాహంతో అలమటించేలా చేసి అమరవీరులను చేసింది. నాడు వారు అనుభవించిన ఆ దారుణమైన పరిస్థితి భవిష్యత్తులో మరెవరికీ రాకూడదనే పవిత్ర భావనతో.. పీర్ల నిలయాల వద్ద, గ్రామాల్లోని ప్రధాన వీధుల్లో ప్రజలందరికీ తీపి షర్బత్‌ను పంపిణీ చేయడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది.

పీర్లను ప్రతిష్టించిన ఎనిమిదో రోజున పల్లెల్లో ఊరేగింపులు మొదలవుతాయి. మెదక్ జిల్లా శివ్వంపేట మండల పరిధిలోని గూడూరు, శివ్వంపేట వంటి గ్రామాల్లో ఎనిమిది రోజులు పూర్తి చేసుకున్న సందర్భంగా బుధవారం నాడే భక్తిశ్రద్ధలతో పీర్ల ఊరేగింపు నిర్వహించారు. ప్రజలు పెద్ద సంఖ్యలో తరలివచ్చి పీర్లకు కుడుకలు (ఎండు కొబ్బరి), బెల్లం, పూలదండలు సమర్పించి మొక్కులు చెల్లించుకున్నారు. ఈ నెల 26న ప్రధాన పీర్ల పండుగ (ఊరేగింపు) నిర్వహించేందుకు  గ్రామాల్లో నిర్వాహకులు ఇప్పటికే అన్ని ఏర్పాట్లు పూర్తి చేశారు.

‘పీర్’ అంటే జానపద గ్రంథాల ప్రకారం మహాత్ముడు లేదా ధర్మ దేశికుడు అని అర్థం. నైజాం పాలించిన ప్రాంతాల చరిత్రను పరిశీలిస్తే.. ముస్లింల కంటే హిందువులే ఈ పీర్లను తమ ఇళ్లలో ప్రతిష్టించుకుని, తమ సొంత దేవుళ్లుగా కొలవడం శతాబ్దాలుగా వస్తున్న ఆచారం. పీర్ల సాక్షిగా గ్రామాల్లోని ఇరు వర్గాల ప్రజలు ఒకరికొకరు ఆలింగనం చేసుకుంటూ, కష్టసుఖాలను పంచుకుంటూ భిన్నత్వంలో ఏకత్వాన్ని చాటుతున్నారు.

మొహర్రం పండుగ కేవలం ఉపవాస దీక్షలకు, ప్రార్థనలకే పరిమితం కాకుండా.. సమాజంలో శాంతి, సత్యం, త్యాగం యొక్క విలువలను గుర్తుచేస్తుంది. బెల్లంతో తయారు చేసిన నైవేద్యాలను అల్లాహ్‌కు సమర్పిస్తూ, ఇటు ఇస్లాం సాంప్రదాయాలను, అటు తెలుగు పల్లెల జానపద సంస్కృతిని మేళవించి జరుపుకునే ఈ ‘పీర్ల పండుగ’ రాబోయే తరాలకు కూడా మతాతీత మానవత్వాన్ని చాటిచెప్పే గొప్ప వేదికగా నిలుస్తోంది.